Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar – 1

0
968
Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar
Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar

Zeka Hakkında Kinayeli bir Nasreddin Hoca fıkrası:

“Zekanın yolu birdir.” Demiş Han, Nasreddin Hoca’ya. Nasreddin Hoca bu söz üzerine “işte zeki insan denilen kimselerin düştükleri en büyük hata bu;
Kendi zekalarını çok beğendikleri için meseleyi kendileri gibi görenlere zeki derler.”

Bir olayın hesaba katılacak en az iki cephesi vardır. Meseleye hangi taraftan yanaşırsanız o tarafından görürsünüz.

Bu sözler Hanı düşündürmüş ve Kendi bilgin ve filozoflarına aktarmış. Ama onlar bu sözlerin saçmalıktan başka bir şey olmadığını öne sürmüşler. Hatta bilime aykırıdır demişler.

Ertesi gün Hoca Nasreddin Hanın ve bilim adamlarını yanına eşeği üzerinde gelmiş, fakat Hocanın sırtı eşeğin başının bulunduğu tarafa dönük imiş ve Hocanın yüzünün dönük olduğu tarafta ise eşeğin kuyruğu bulunmakta imiş.

Hana seslenmiş “Sorun bakalım zeki bilginlerinize burada neyi görüyorlar.”
Bilginler cevaplamış “Bir adam eşeğe ters binmiş”
Sinirlenmeyin ! Han’ım ama Hepsi de Eşeğin bakış açısıyla bakıp Adam Eşeğe ters binmiş dedi. Oysa belki ben doğru oturuyorum da eşek altımda ters duruyor.

Zeka unsurlar arasında paralellik veya zıtlıkları görür. Hangisinin doğru hangisinin yanlış olduğuysa bakış açısıyla değişir. Bakış açımızsa temel aldığımız gerçeklerle değişir. Peki ya Temel aldığımız gerçeklerin doğruluğu ?

Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar

Şu kadarını buradan söyleyebilirim ki, Matematik ki bütün bilimlerin temelidir desek hata yapmış olmayız – için başlatılan Russel paradoksuyla [1] ortaya çıkan bunalım üzerine Matematiğin temellerini ispatlamaya ispatlamaya uğraşan Hilbert’in hayallerini Gödel’in yıkmasıyla ortada kalmıştır, yani Matematikte daima gösterilemeyen gerçekler olacaktı.
Detaylı bilgi için Gödel ‘in Sonuç olarak zekâ için gerekli olan temel gerçekler yapay zekâ içinde gerekecektir. Kim bilir beklide, Isaac Asimov tarafından yazılmış olan “Ben, Robot” daki kanunlar [2] gibi kanunlar hazırlamak gerecektir.

 

[1] Russell paradoksu şundan ibarettir:

Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğu, kendi adını içermeli midir? Bu katalog, kendi adını içerirse, kendi adını içeren kataloglar grubuna girer; oysa bu, Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğudur; demek ki bu katalog kendi adını içeremez. Fakat bu katalog kendi adını içermezse, kendi adını içermeyen kataloglar grubuna ait olur ki o zaman da kendi adını içermesi gerekir. Bu, açıkca bir paradokstur;

çünkü mantık Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğu’nun hem kendi adını içermesini, hem de içermemesini emretmektedir. İki doğru olamayacağına göre burada paradoks vardır.

[2] Robot Kanunları:

  1. Bir robot bir insana zarar veremez, veya pasif kalmak suretiyle zarar görmesine izin veremez.
  2. Bir robot kendisine insanlar tarafından verilen emirlere 1. Kural ile çelişmediği sürece itaat etmek zorundadır.
  3. Bir robot 1. ve 2. Kurallar ile çelişmediği sürece kendi varlığını korumak zorundadır

Kaynak: http://derindelimavi.blogspot.com.tr/2005/06/zeka-hakknda-kssal-yazlar-1.html
Birol Kuyumcu  – 2005

Facebook Yorumları